Vaardigheidstrainingen

Kinderen en jongeren met ADHD hebben vaker dan andere kinderen problemen op het vlak van plannen en organiseren, sociale vaardigheden en bepaalde cognitieve processen. Binnen de hulpverlening bestaan er verscheidene trainingen voor kinderen en jongeren die trachten deze vaardigheden te versterken. Hieronder wordt kort stilgestaan bij de doelstellingen en de effectiviteit van deze trainingen bij kinderen en jongeren met ADHD.


PLANNEN EN ORGANISEREN

Veel jongeren met ADHD worden minder druk als ze wat ouder worden, maar hebben nog wel moeite zich te concentreren en hun leven goed te ordenen. Daardoor blijven er problemen op school, thuis of met vrienden. Wanneer een jongere met ADHD problemen heeft op vlak van planning en organisatie kan er overwogen worden om een plannings- en organisatietraining aan te bieden. 

De trainingEN hebben geen rechtstreeks effect op de ADHD-symptomen, maar kunnen wel leiden tot een verbetering in het planmatig en meer geordend denken en leven.

Voorbeeld protocol plannings-en organisatietraining:

'Zelf Plannen' door Boyer, Kuin en Van der Oord


COGNITIEVE TRAININGEN

Cognitieve trainingen hebben tot doel de neuropsychologische disfuncties die geassocieerd zijn aan ADHD te verbeteren. Vaak zijn het computerprogramma’s of zogenaamde “serious games” die hetzij onder begeleiding, hetzij op eigen tempo kunnen doorlopen worden.

Er is voorlopig geen evidentie dat zij het ADHD-gedrag verbeteren. Wèl tonen ze effecten aan op de vaardigheden die getraind worden.

Internationale richtlijnen (Richtlijn ADHD voor jeugdhulp en jeugdbescherming, 2016) geven aan dat de werkzaamheid van cognitieve trainingen nog onvoldoende is aangetoond om op te nemen in het standaard behandelplan voor ADHD.

Voorbeelden:

  • COGMED Werkgeheugen Training is een trainingsprogramma dat ontworpen is met als doel het werkgeheugen te verbeteren. Het is gecommercialiseerd. Hulpverleners kunnen zich in Nederland laten opleiden tot CogMed-trainer.
    Er zijn verschillende Cogmed versies beschikbaar: Cogmed JM (tot 7 jaar), Cogmed RM (7-17 jaar) en Cogmed QM (vanaf 18 jaar). Een training bestaat typisch uit 45’ per dag, 5 dagen per week, gedurende 5 weken. Deelnemers betalen voor het programma en daarnaast voor de begeleiding.
  • BRAINGAME Brian is een computerspel voor kinderen met ADHD van 8-12 jaar, dat meerdere executieve functies tracht te trainen: impulscontrole, flexibiliteit en werkgeheugen.  Een training bestaat uit 45’ per dag, 4 dagen per week, gedurende 6 weken. Een trainer moet het kind begeleiden. Klik hier voor een filmpje van BRAINGAME Brian
  • PLAN IT COMMANDER is een online game voor kinderen tussen 8-12 jaar. Het spel oefent planning, tijdsmanagement en prosociaal gedrag. Klik hier voor meer info.


SOCIALE VAARDIGHEDEN

Kinderen en jongeren met ADHD ondervinden ook vaak problemen op het gebied van sociale vaardigheden. Door hun druk en impulsief gedrag komen ze vaker in de problemen met leeftijdsgenoten. Daarom kan overwogen worden om het kind of de jongere een sociale vaardigheidstraining te laten volgen.

In zo’n training staat het ontwikkelen van sociale vaardigheden, gedragsmatige competenties en sociale probleemoplossingsstrategieën centraal en wordt er getracht om op deze manier het aangaan van vriendschappen aan te moedigen en ongewenst sociaal gedrag te verminderen.

Sociale vaardigheidstrainingen op zich blijken weinig effectief te zijn bij kinderen en jongeren met ADHD. Wanneer deze training echter gecombineerd wordt met een oudertraining en/of uitgevoerd wordt in de natuurlijke omgeving, blijkt er wel een positief effect te zijn op de sociale vaardigheden van het kind of de jongere.